De stressreactie van jouw lichaam.

Weet jij wat de stressreactie van jouw lichaam is? In dit artikel leer je over de reactie van jouw lichaam op stress, welke stoffen en worden aangemaakt en wat dat voor jou betekent. 

Adrenaline, noradrenaline en cortisol

Als je in een stressvolle situatie beland maakt je lichaam de stresshormonen adrenaline, noradrenaline en cortisol aan. Je lichaam wordt daarmee klaargemaakt om te vechten of te vluchten. Alle beschikbare energie en bloed gaat naar je spieren en je brein. Dankzij deze stoffen is je lichaam alert en klaar voor actie.

Er zijn twee reacties van het lichaam op stress:

• alarmreacties,
• aanhoudende alertheid.

Bij een alarmreactie wordt er noradrenaline en adrenaline aangemaakt. Noradrenaline zorgt voor een vernauwing van je bloedvaten rondom je spijsvertering. Dit zorgt ervoor dat er meer bloed beschikbaar is voor je brein en spieren. De aangemaakte adrenaline zorgt ervoor dat je hart krachtiger en sneller kan kloppen, zodat het bloed eerder je spieren bereikt.

Als je woede of agressie ervaart is dat eigenlijk ook een alarmreactie. Bovendien is dit duidelijk een reactie van willen optreden, dus als je wordt geconfronteerd ga je de confrontatie aan.

Verder komen alarmreacties onder andere voor bij werken onder druk van deadline en files of moeilijkheden op de weg. Je raakt opgewonden over iets dat je ziet, maar je kan niet echt een gepaste reactie geven. Je kan je wel druk maken om filevorming, maar je kan er niks aan doen.

Zodoende wordt je lichaam klaargemaakt voor een gevecht dat nooit geleverd zal worden. Je snapt dus dat het dan niet gunstig is als er, voor niks, adrenaline en noradrenaline worden aangemaakt. Hart- en bloedvaten kunnen hierdoor beschadigen.

Als stress langdurig aanhoud ontstaat een aanhoudende alertheid als stressreactie. Er worden signalen afgegeven die het stresshormoon cortisol aanmaken. Door de verhoogde concentratie van cortisol blijf je op je hoede. Bij dieren kan een verhoogde concentratie cortisol ervoor zorgen dat deze zich ‘dood houden.’.

Chronische spanning kan je lang met je meedragen. Als je bijvoorbeeld langere tijd in een uitzichtloze situatie zit kan dit enorm stressvol zijn. Je voelt je hierdoor zeker niet op je gemak, sterker nog, het voelt alsof je constant wordt bedreigd. Dit houdt je alert, waardoor je niet kan ontspannen. Soms kan dit uitlopen in overgave, net zoals bij het eerder genoemde voorbeeld van dieren die zich voor dood houden. Als stress lang aanhoudt kan dit leiden tot een depressie.

Als de alertheid van korte duur is, dan is het op zich niet heel schadelijk. Het moment dat je aan een bungeejump begint is even stressvol, maar dat is een positieve vorm van stress (eustress). Eustress kan helpen om deadlines te halen, of om tijdelijk langer door te gaan. Maar zelfs deze positieve vorm van stress kent zijn donkere kanten.

Verslaafd aan stress

Je kent het vast wel, je bent lekker bezig met iets op het werk en je wilt het afmaken. Maar het eten staat thuis al op tafel. Ach, nog even dan. Twintig minuten zwoegen later is het je dan toch gelukt. En wat voelt dat goed!

Het halen van deadlines, het werken aan projecten naast een fulltime baan, tot diep in de nacht nog doorwerken aan iets, het geeft allemaal een bepaalde mate van eustress. Als je niet voldoende rustmomenten inplant dan gaat het mis.

Door de verhoogde cortisol productie ben je niet echt op je gemak, je hebt het gevoel dat je nog iets moet doen. Het voelt soms goed, maar ook in deze situaties zijn er herstelmomenten nodig. Als je veel van deze stressvolle perioden achter elkaar meemaakt kan eustress omslaan in negatieve stress, met de bijbehorende gevolgen. Dit risico is groot bij workaholics, zij hebben overduidelijk een adrenalineverslaving.

Stressreactie gevolgen

Cortisol heeft een remmende werking op de aanmaak van stresshormonenproductie. Maar soms is die werking verminderd of helemaal weg doordat cortisolreceptoren niet werken. Dit leidt tot een verhoogd cortisolniveau in het lichaam, wat kan leiden tot symptomen van depressie. Of, in het geval van het niet werken van de remmende werking, kan er te weinig cortisol worden geproduceerd waardoor de aanmaak van adrenaline ongecontroleerd wordt. Er ontstaat dan een vicieuze cirkel waarmee je je lichaam enorm uitput. Door de aanmaak van adrenaline kan je niet meer tot rust komen, wat uiteindelijk kan leiden tot burn-out.

Ik hoop dat je dankzij dit artikel beter weet wat er in jouw lichaam gebeurd als gevolg van een reactie op stress. Het is dus niet gezond om langdurig gestrest te zijn, maar tijdelijke stress (het liefst eustress) kan op zich niet heel veel kwaad. Mits het niet omslaat in een adrenalineverslaving.